Điều đó giống với việc cố làm cho cuộc sống của người đầu bếp được dễ dàng hơn bằng cách tìm ra một món ăn gì đó- và chỉ duy nhất món đó thôi- mà tất cả chúng ta đều ưa thích (như là cá hồi hun khói, hoặc có lẽ khoai tây rán dòn), hoặc một vị nào đó mà tất cả chúng ta đều phải cố gắng tối đa hoá (như là vị mặn của thức ăn).
Sự không thuần nhất của các nhân tố ảnh hưởng đến lợi ích cá nhân là một đặc điểm bao trùm sự đánh giá thực tế. Chúng ta có thể nhắm mắt trước vấn đề này bằng cách giả định đơn giản rằng có một điều thuần nhất (như là “thu nhập” hoặc “hữu ích”) có thể dùng để đánh giá lợi ích tổng thể của mọi người hoặc so sánh giữa các cá nhân (và có thể không tính đến những khác nhau về nhu cầu, hoàn cảnh cá nhân V.V.), thì điều đó không thể giải quyết được vấn đề mà chỉ là tránh né vấn đề. Thoả mãn được sự ưa thích có thể có một sự hấp dẫn rõ ràng trong việc xử lý nhu cầu cá nhân của một người, nhưng (như đã bàn ờ trên) bản thân điều đó phục vụ được rất ít cho sự so sánh giữa các cá nhân, và sự so sánh đó chính là điều trung tâm của mọi đánh giá xã hội. Ngay khi sự ưa thích của một người được coi là trọng tài tối hậu của hạnh phúc của người đó, và dù mọi thứ ngoài hạnh phúc (như là Tự do) đều bị bỏ qua, và dù- một trường hợp rất đặc biệt- mọi người đều có hàm số yêu cầu hoặc ưa thích giống nhau, thì việc so sánh các sự định giá thị trường về các gói hàng (hoặc vị trí tương đối của chúng trong bản đồ khách quan của không gian hàng hoá)- lại cho chúng ta biết rất ít về so sánh giữa các con người.
Sự không thuần nhất của các nhân tố ảnh hưởng đến lợi ích cá nhân là một đặc điểm bao trùm sự đánh giá thực tế. Chúng ta có thể nhắm mắt trước vấn đề này bằng cách giả định đơn giản rằng có một điều thuần nhất (như là “thu nhập” hoặc “hữu ích”) có thể dùng để đánh giá lợi ích tổng thể của mọi người hoặc so sánh giữa các cá nhân (và có thể không tính đến những khác nhau về nhu cầu, hoàn cảnh cá nhân V.V.), thì điều đó không thể giải quyết được vấn đề mà chỉ là tránh né vấn đề. Thoả mãn được sự ưa thích có thể có một sự hấp dẫn rõ ràng trong việc xử lý nhu cầu cá nhân của một người, nhưng (như đã bàn ờ trên) bản thân điều đó phục vụ được rất ít cho sự so sánh giữa các cá nhân, và sự so sánh đó chính là điều trung tâm của mọi đánh giá xã hội. Ngay khi sự ưa thích của một người được coi là trọng tài tối hậu của hạnh phúc của người đó, và dù mọi thứ ngoài hạnh phúc (như là Tự do) đều bị bỏ qua, và dù- một trường hợp rất đặc biệt- mọi người đều có hàm số yêu cầu hoặc ưa thích giống nhau, thì việc so sánh các sự định giá thị trường về các gói hàng (hoặc vị trí tương đối của chúng trong bản đồ khách quan của không gian hàng hoá)- lại cho chúng ta biết rất ít về so sánh giữa các con người.
Truyền thống đánh giá bao gồm một định nghĩa mô tả chi tiết hơn rõ ràng lại chấp nhận một sự không thuần nhất khá lớn. Thí dụ, trong phân tích của Rawls, các hàng hóa cơ bản được coi là có thành phần tạo thành đa dạng (kể cả “các quyền, tự do và cơ hội, thu nhập và của cải, và cơ sở xã hội của sự tự trọng”) và Rawls xử lý chúng thông qua một “chỉ số” của việc nắm giữ các hàng hóa cơ bản. Cách tiếp cận của Rawls và việc sử dụng các hoạt động chức năng đều có sự đánh giá về một không gian không thuần nhất, nhưng cách tiếp cận của Rawls nghèo thông tin hơn (những lý do đã được nêu) bởi vì có sự khác nhau có tính thông số về các nguồn lực vạ hàng hoá cơ bản so với cơ hội đạt tới chất lượng sống cao.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét