Theo đao lý hữu ích truyền thếng, “hữu ích” được định nghĩa đơn giản là hạnh phúc hoặc sung sướng và đôi khi là sự thoả mãn các mong muốn. Cách nhìn sự hữu ích theo cách cân đo tinh thần (hạnh phúc hoặc mong muốn) đã được sử dụng không chỉ bởi các nhà triết lý tiên phong như Jeremy Bentham, mà cả bởi các nhà kinh tế học phái hữu ích như Francis Edgeworth, Alfred Marshall, A. c. Pigou và Dennis Robertson. Như đã nêu ở đầu chương này, cách cân đo tinh thần đó đã bị bóp méo bởi những điều chỉnh tâm lý đối với sự khốn khổ dai dẳng. Liệu có thổ cứu chủ nghĩa hữu ích khỏi hạn chế này không?
Trong cách sử dung chữ “hữu ích” của “lv thuyết lựa chọn” đương đại, hữu ích nuhĩa la sung sướng hoặc thoả mãn lòng mong muốn dã cơ bán bị bò, và hữu ích nàv dươe coi chỉ là sự thể hiện bằng số sư lựa chọn của một con người. Tôi cho rằng sự thay đổi này không thực sự là đáp lại những chỉ trích của Lionel Robbins và các nhà phương pháp luận theo chù nghĩa thực chứng cho rằng xét từ giác độ khoa học thì so sánh tư tưởng của những con người khác nhau là điều vô nghĩa. Robbins đã lập luận rằng “không có phương tiện để có thể thực hiện sự so sánh đó”. Thậm chí ông đã trích dẫn và đổng ý với những nghi ngò mà lần đầu tiên w. s. Jevons, nhà thông thái của phái hữu ích, đã nêu ra: “Mọi tâm ưí đều bí hiểm đối với mọi tâm trí khác và không thể có mẫu số chung về tình cảm”. Vì các nhà kinh tế học tự thuyết phục mình rằng so sánh giữa các cá nhân về hạnh phúc là có một cái gì đó sai về phương pháp luận, phiên bản đầy đủ hơn của truyền thếng hữu ích đã sớm nhường chỗ cho các thoả hiệp. Ý thoả hiệp cụ thể mà hiện nay được , sử dụng nhiều coi hữu ích chỉ là sự thể hiện điều ưa thích của một con người. Như đã nêu ở trên, trong phiên bản này của học thuyết hữu ích, việc nói rằng một người nào đó có sự hữu ích trong tình trạng X nhiều hơn trong tình trạng y cơ bản không khác với việc nói rằng người ấy sẽ chọn để ở trong tình trạng X hơn là trong tình trạng y.
Cách tiếp cận này có một cái lợi là không đòi hỏi chúng ta phải làm công việc khó khăn so sánh tình hình tâm trí của những người khác nhau (như là sung sướng và mong muốn), nhưng tương ứng với điều đó cách tiếp cận này cũng hoàn toàn đóng cửa đối với khả năng so sánh giữa các con người về mặt hữu ích (hữu ích là sự thể hiện các thang bậc ưa thích của một cá nhân). Vì một người không thực sự có khả năng lựa chọn để trở thành một con người khác, các so sánh giữa các cá nhân về hữu ích dựa trên lựa chọn không thể tách khỏi các sự lựa chọn thực tế.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét