Bây giờ tôi xin bàn về lý thuyết có ảnh hưởng nhất và, về nhiều mặt, quan trọng nhất trong các lý thuyết đương đại về công bằng: lý thuyết của John Ravvls. Lý thuyết này gồm nhiều bộ phận cấu thành, nhưng tôi sẽ bắt đầu với yêu cầu đặc biệt mà John Rawls gọi là “ưu tiên của tự do”. Bản thân Rawls trình bày ưu tiên này một cách tương đối ôn hoà, nhưng trong lý thuyết của Phái tự do ý chí hiện đại thì ưu tiên đó có hình-thức đặc biệt gay gắt, với một số chuyên đề (thí dụ, bản trình bày không khoan nhượng nhưng có duyên của Robert Nozick) đã nêu rất nhiều loại quyền – đi từ tự do cá nhân đến quyền tài sản- được coi là có ưu tiên chính trị gần như hoàn toàn và đặt ưu tiên đó trên việc theo đuổi các mục tiêu xã hội (kể cả việc thủ tiêu sự tước đoạt, mất mát quyền lợi và nghèo khó cùng cực). Dưới hình thức là những “kiềm chế ranh giới”, các quyền đó không thể bị vi phạm. Theo ho, những thủ tục được xây dựng để đảm bảo các quyền và các quyền đó phải được chấp nhận bất kể hậu quả của việc chấp nhận chúng là như thế nào- không được đặt ngang với những điều mà chúng ta có thể cho là cần có vv…). Như vậy, trong sự trình bày này, các quyền không phải chỉ có tầm quan trọng tương đối mà có ưu tiên tuyệt đối.
Các lý thuyết tự do (đặc biệt là các bài viết của John Rawls đã nêu những yêu cầu thấp hơn, trong đó các quyền được ưu tiên có phạm vi hẹp hơn và chỉ chủ yếu bao gồm các quyền tự do cá nhân, kể cả một số quyền chính trị và dân sự cơ bản. Nhưng các quyền hạn chế hơn đó cũng có mức ưu tiên khá hoàn toàn. Cho dù các quyền đó có phạm vi hạn chế hơn các quyền trong học thuyết tự do ý chí, nhưng một chút nào cũng không thể bị nhân nhượng trước sức mạnh của các nhu cầu kinh tế.
Có thể tranh luận về sự đòi hỏi hoàn toàn ưu tiên như vậy bằng cách chứng minh sức mạnh của các lý lẽ khác, kể cả các nhu cầu kinh tế. Tại sao vị trí của các nhu cầu kinh tế mạnh mẽ- mà có thể là vấn đề sống chết- lại có thể xếp thấp hơn các quyền tự do cá nhân? Cách đây rất lâu, vấn đề này được Herbert Hart nêu một cách chung chung nhưng rất mạnh mẽ, trong một bài viết nổi tiếng năm 1973. Trong một cuốn sách được viết sau đó, John Rawls đã công nhận sức mạnh của lập luận này và gợi ý cách để thích nghi nó với cơ cấu của học thuyết về công bằng của ông.
Đọc thêm tại:
- http://blogtimhieukinhte.blogspot.com/
- http://blogtimhieukinhte.blogspot.com/2015/04/ac-iem-kinh-te-nhat-ban-thoi-ki-phong.html
- http://blogtimhieukinhte.blogspot.com/2015/06/cach-o-tinh-than-ve-su-sung-suong-va.html
0 nhận xét:
Đăng nhận xét